De Rechtbank Rotterdam heeft voor het eerst in Nederland een proef gedaan met Artificial Intelligence. De rechtbank gebruikte AI als schrijfhulp bij het opstellen van een strafvonnis. Wat betekent dit voor de toekomst van de rechtspraak? En moeten we hier blij mee zijn – of juist totaal niet?
Het klinkt als toekomstmuziek, maar het is inmiddels de realiteit: de inzet van kunstmatige intelligentie in de rechtszaal. Een rechter in de Rechtbank Rotterdam gebruikte een AI-tool om delen van een vonnis te formuleren.
Hij wilde hiermee de kwaliteit van het schrijfwerk verbeteren en tegelijkertijd de werkdruk van zichzelf én zijn collega’s verlagen.
Helemaal zonder de kennis van mensen kon de Rechtbank overigens niet. De uitspraak is vervolgens volledig gecontroleerd en vastgesteld door een rechter.
Een menselijke rechter, welteverstaan.
Hoe werkt dit?
De AI-tool die in Rotterdam is gebruikt, is speciaal voor deze casus gevoed met een groot aantal eerdere uitspraken en juridische teksten. Het is daarmee puur een ondersteuning tijdens het schrijfproces; géén vervanging van het denkwerk.
De Rechtbank Rotterdam benadrukt daarnaast dat het hier om een experiment gaat. AI heeft vanzelfsprekend ook geen zeggenschap over de inhoud van een vonnis. Dit wordt uitsluitend door menselijke rechters bepaald.
Wat betekent dit voor de toekomst?
De proef is wellicht wél een stap richting een verandering van het beroep jurist. Schrijfwerk en administratie kunnen hiermee op termijn worden geautomatiseerd. Juristen kunnen zich daardoor richten op het werk zelf.
Risico’s zijn er natuurlijk ook. Een gebrek aan menselijke controle kan leiden tot fouten. Het is daardoor van belang dat men altijd transparant is over het gebruik van AI. Ook, en misschien wel juist, in de rechtbank.
